«Ұлттық қор – балаларға» бастамасы Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың Қазақстан халқына 2022 жылғы 1 қыркүйектегі Жолдауында жарияланды. Бастаманың негізінде ұлттық байлық әрбір азаматқа бала кезінен бастап нақты әрі тікелей пайда әкелуі қажет, ал табиғи ресурстарды пайдаланудан түсетін табыс нысаналы түрде және тең дәрежеде бөлінуі тиіс деген қағидат жатыр.
Бастаманы іске асыру 2024 жылғы 1 қаңтардан басталды. Бағдарламаға 2006 жылдан бастап туған Қазақстан Республикасы азаматтарының барлық балалары қатысады. Бағдарлама іске қосылған кезеңде 6 919 131 баланы қамтиды. 2024 жылы 304 815 қатысушы жинақталған қаражатты пайдалану құқығына ие болатын жасқа жетті. Қаражатты есептеу барлық қатысушылар үшін тең шарттар аясында жүзеге асырылады және тұрғылықты өңіріне, отбасының табыс деңгейіне немесе ата-анасының әлеуметтік мәртебесіне байланысты емес.
Қаржылық тетік Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының инвестициялық кірісінің 50 пайызын жыл сайын балалардың арнайы мақсатты жинақтау шоттарына бағыттауды көздейді. Қаражат Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы жеке шоттарда жинақталып, пайдалануға дейін инвестицияланады. Бағдарлама қаражатын азамат 18 жасқа толғанға дейін алу мүмкін емес. Есептеулердің көзі мұнайдан, газдан және елдің өзге де стратегиялық ресурстарынан түсетін түсімдер есебінен қалыптастырылатын инвестициялық табыс болып табылады.
2024 жылы әрбір балаға 100,52 АҚШ доллары есептелді. 2025 жылы есептелген сома 129,38 АҚШ долларын құрады.
Мақсатты жинақтарды пайдалану кәмелет жасына толғаннан кейін екі бағыт бойынша жүзеге асырылады. Қаражат тұрғын үй жағдайларын жақсартуға немесе Қазақстандағы және шетелдегі білім беру ұйымдарында оқу ақысын төлеуге бағытталуы мүмкін. Қаражатты толық көлемде де, ішінара да пайдалануға жол беріледі. Пайдаланылмаған қалдық мақсатты жинақтау шотында сақталады.
Қаражатты алу рәсімі уәкілетті операторлар арқылы жүргізіледі. Қаражат операторға аударылып, одан әрі қатаң түрде мәлімденген мақсатына сәйкес қаражатты алушының банк шотына аударылады. Мақсатты растамай тікелей қаражат алу көзделмеген.
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мақсатты жинақтарды пайдалану туралы 205 505 өтініш орындалды. Аударылған қаражаттың жалпы көлемі 31,61 млн АҚШ долларынан асты. Оның ішінде 127 445 өтініш бойынша 19,69 млн АҚШ доллары тұрғын үй жағдайларын жақсартуға, 78 060 өтініш бойынша 11,92 млн АҚШ доллары білім алу ақысын төлеуге бағытталды.
2026 жылғы қаңтар айындағы жағдай бойынша 6 918 656 қазақстандық балаға кезекті есептеу жүргізілді. Бір балаға 130,71 АҚШ доллары мөлшерінде тиесілі. Нәтижесінде бағдарламаға үшінші жыл қатарынан қатысып отырған балаға есептелген қаражаттың жалпы сомасы инвестициялық кірісті қоса алғанда 370 доллар 56 центті құрады. 2026 жылы 356 613 Қазақстан азаматы 18 жасқа толып, өз мақсатты жинақтарын пайдалану құқығына ие болады.
Есептелген қаражат туралы ақпарат ата-аналар үшін egov.kz порталы және kids.enpf.kz сайты арқылы цифрлық форматта қолжетімді. 18 жасқа толған азаматтар Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры мен электрондық үкіметтің сервистері арқылы өз деректеріне дербес қол жеткізе алады.
